নিউজ ডেস্কঃ
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু চীনে একেলগে বিশ্বৰ ৪২ শতাংশ শ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।
ভাৰত, বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবহুল ৰাষ্ট্ৰ আৰু নিজকে “বিশ্বগুৰু” বা “গ্ল’বেল পাৱাৰ” বুলি দাবী কৰা দেশ হোৱা স্বত্বেও, এই তালিকাত এটাও শিক্ষানুষ্ঠান অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পৰা নাই। এইটো কোনো কাকতালীয় ঘটনা নহয়। ই এক পৰিণামহে। ‘একাডেমিক ৰেংকিং অৱ ৱৰ্ল্ড ইউনিভাৰ্ছিটিজ’ (ARWU)—যাক সাধাৰণতে ছাংহাই ৰেংকিং বুলি জনা যায়—ই বিশ্ববিদ্যালয়সমূহক গৱেষণাৰ ফলাফল, ন’বেল বঁটা, সৰ্বাধিক উদ্ধৃত গৱেষক, ‘নেচাৰ’ (Nature) আৰু ‘চাইন্স’ৰ (Science) দৰে পত্ৰিকাত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ আৰু সামগ্ৰিক শৈক্ষিক প্ৰদৰ্শনৰ আধাৰত মূল্যায়ন কৰে। এইবোৰ এনে একোটা ক্ষেত্ৰ যাৰ বাবে দীৰ্ঘম্যাদী চৰকাৰী বিনিয়োগ আৰু শৈক্ষিক স্বাধীনতাৰ প্ৰয়োজন।
ভাৰতৰ এই অনুপস্থিতিয়ে দেশখনৰ এক গভীৰ গাঁথনিগত বিফলতাৰ কথাকে উনুকিয়াই দিয়ে। ইউনেস্ক’ (UNESCO)ৰ মতে, যিবোৰ দেশে বিশ্বৰ জ্ঞানৰ জগতত নেতৃত্ব দিব বিচাৰে, তেওঁলোকে গৱেষণা আৰু উন্নয়নত (R&D) দেশৰ জিডিপি (GDP)-ৰ প্ৰায় ২-৩ শতাংশ বিনিয়োগ কৰে। কিন্তু ভাৰতৰ গৱেষণা ব্যয় বছৰ বছৰ ধৰি জিডিপিৰ মাত্ৰ ০.৬-০.৭ শতাংশতে আৱদ্ধ হৈ আছে, যি বিশ্বৰ অন্যান্য সমকক্ষ দেশৰ তুলনাত বহু তলত।
বাজেটৰ অগ্ৰাধিকাৰবোৰেও একেটা কথাই কয়। উচ্চ শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় বাজেটৰ আৱণ্টন সদায় নামমাত্ৰ হৈয়ে ৰৈছে, অথচ ডাঙৰ ডাঙৰ ঘোষণা বা ‘ফ্লেগশ্বিপ’ আঁচনিবোৰত বিশ্ববিদ্যালয়, শিক্ষক বা গৱেষণাৰ পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰাতকৈ ‘ব্ৰেণ্ডিং’ বা চমক সৃষ্টিতহে অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
শ্ল’গান, ফটো উঠা অনুষ্ঠান বা কেম্পাচত মতাদৰ্শগত নজৰদাৰি বা ‘পুলিচগিৰি’ৰে বিশ্বমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় গঢ়িব নোৱাৰি। ইয়াৰ বাবে লাগে ধাৰাবাহিক পুঁজি, প্ৰতিষ্ঠানৰ স্বতন্ত্ৰতা, মেধাভিত্তিক নিযুক্তি আৰু যুক্তিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰতি সন্মান—যিবোৰ লাহে লাহে ধ্বংস হৈ গৈছে।
সেয়েহে, ভাৰতে “বিশাল অৰ্থনীতি” বুলি দাবী কৰিব পাৰে, কিন্তু এই তালিকাই এটা অপ্ৰিয় সত্য পোহৰলৈ আনিছে :
বৌদ্ধিক মূলধন নথকা অৰ্থনৈতিক আকাৰ আচলতে এক ফোপোলা শক্তিহে। আৰু বিজেপি চৰকাৰৰ কথা কবলৈ গলে—হয়তো তেতিয়াহে বিশ্বমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠিব যেতিয়া অপপ্ৰচাৰ (propaganda), হোৱাটছএপ ফৰৱাৰ্ড আৰু শিৰোনাম মেনেজমেণ্টৰ (headline management) দৰে বিষয়বোৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে গৱেষণাৰ বিষয় হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হ’ব।
যদি শিক্ষা আৰু গৱেষণাক এইদৰে অৱহেলা কৰি থকা হয়, তেন্তে কিমান দিনলৈ ভাৰতে জনসংখ্যাৰ আকাৰ আৰু শ্ল’গানৰ আঁৰ লৈ নিজৰ বৌদ্ধিক অৱনতিক ঢাকি ৰাখিব পাৰিব?
গৱেষণাগাৰৰ পৰা ঘৃণা বিয়পোৱা লেবলৈ: বিজেপিৰ এটা দশকৰ অগ্ৰাধিকাৰ উন্মোচিত হ’ল।
আপুনি কেৱল “জয় শ্ৰী ৰাম” ধ্বনি দি বিশ্বমানৰ শিক্ষা লাভ কৰিব নোৱাৰে — বিজেপিয়ে এই কথা প্ৰমাণ কৰি দিলে।
পাহৰিলে নহব— বিশ্বৰ শীৰ্ষ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ ৪২ শতাংশই আমেৰিকা আৰু চীনৰ।
আৰু বিজেপিৰ অধীনত ভাৰত ? শূন্য।
